Tuesday, December 10, 2024

సంస్కృతి వారసత్వం

అంశం: సంస్కృతి వారసత్వం

శీర్శిక: *సిరి సంపదలు*

*ప్రకృతి లేకుండా పారవశ్యం లేదు*
*సంస్కృతి లేకుండా మానవ మనుగడ లేదు*

సంస్కృతి, సాంప్రదాయాలు
మానవుల మనుగడకు మూలాధారాలు
భారతీయుల జీవన విధానానికి
మూల స్తంభాలు

సంస్కృతి సాంప్రదాయాలు
నాగరికత కళలు
భారతీయుల సిరి సంపదలు
బావి తరాలకు బంగారు గనులు

వేదాలు పురాణాలు శాస్త్రాలు
ఇతిహాసాలైన రామాయణం
మహాభారతం, భాగవతం
కళలకు పుట్టినిల్లు

నాగరికతకు నడత నేర్పిన
ఋషులు మహా ఋషులు
కారణ జన్ములైన శంకరా చార్యులు,
శ్రీ రామానుజాచార్యులు
వేద పండితులు జన్మించిన
దేశం మన పుణ్య భూమి

జాతులు వేరైనా
కులాలు మతాలు వేరైనా
ప్రాంతాలు భాషలు వేరైనా
ఎవరి సంస్కృతి వారిదే
భిన్నత్వంలో ఏకత్వంలా
ఎవరెవరి సంస్కృతిని వారు
వారసత్వంగా అనుసరించడానికి
రక్షణ కల్పించే సెక్యులర్ దేశం
మన రాజ్యాంగం

భారతీయ వారసత్వ సంస్కృతి
ఐక్యతకు మూలాధారం
భారతీయ నాగరికత కట్టుబాట్లు
జీవన మనుగడకు
జీవన విధానానికి ఆయువుపట్టు

భారతీయ సంస్కృతి , సంగీతం, కళలు
బావి తరాలకు తరగని సంపద
భారతీయ జీవన విధానం , నాగరికత
ప్రపంచ దేశాలకు ఆదర్శం

*దేశమంటే మట్టి కాదోయ్, దేశమంటే సంస్కృతి
సాంప్రదాయాలోయ్*

బాధ్యత

శీర్శిక: బాధ్యత 


*బాధ్యత లేని వారు భూమికి బరువు *

*బాధ్యత* అనేది మూడు అక్షరాల పదమే
అయినా అది ఎంతో బరువైనది, బలమైనది
విలువైనది , శక్తి వంతమైనది

భారత దేశం వేదాలకు , పురాణాలకు
ఇతిహాసాలకు , సంస్కృతి, సాంప్రదాయాలకు
కళలకు నాగరికతకు పుట్టినిల్లు

ఇలాంటి ప్రజా స్వామ్య లౌకిక దేశంలో 
ఎవరికి ఎలాంటి బాధ్యత ఉండాలో
మన సంస్కృతి చెప్పకనే చెబుతోంది

పూర్వీకుల నుండి తరతరాలుగా వస్తుంది
మన నాగరికత నవనాడులలో చేరిపోయింది
మన సంస్కృతి, సాంప్రదాయాలు

భిన్నత్మవంలో ఏకత్వంలా భారతదేశం 
ఇది ప్రపంచానికే ఆదర్శం
నేడు ప్రపంచ దేశాలన్నీ, మన సంస్కృతిని
అలవర్చుకోడానికి బారులు కడుతున్నారు

రాజ్యాంగంలో  హక్కులతో పాటు
బాధ్యతలను కూడా పొందుపరిచారు
రాజ్యాంగ కర్త డా. అంబేద్కర్ గారు 
అవి ప్రతి ఒక్కరికీ శిరోధార్యం
శిశువు నుండి ముసలి వరకు నిరంతరం 

పిల్లలకు జన్మనిచ్చినందులకు
వారిని పెంచి పోషించాల్సిన
విద్యాబుద్ధులు నేర్పించాల్సిన
దేశ ప్రయోజకులుగా తీర్చిదిద్దాల్సిన
బాధ్యత తల్లిదండ్రులపై ప్రభుత్వాలపై
సమాజంపై ఉంటుంది

వారు యుక్తవయసు వచ్చాక 
సమాజానికి ఓటు వేయడంతో ప్రభుత్వాలకు
దేశానికి సేవలందించాల్సిన బాధ్యత
యువతీయువకులపై ఉంటుంది

తల్లిదండ్రులు వృద్దులయ్యాక
వారిని పోషించాల్సిన 
సేవలందించల్సిన కర్మకాండలు
చేయాల్సిన బాధ్యత కొడుకులు
ఆస్తులు పొందే కూతుర్లపై ఉంటుంది 

దేశ రక్షణకు ఒక సైనికుడిగా
విపత్కర అసాధారణ సంఘటనలు
జరిగినప్పుడు ఒక సేవకుడిగా
సేవలు అందించాల్సిన విధి
ప్రతి ఒక్కరిపై ఉంటుంది

నీతి నిజాయితీగా నడుచుకోవడం
అవినీతికి పాల్పడకుండా ఉండటం
దేశంలో రాష్ట్రాలలో కుల  మత
ప్రాంతీయ జాతీయ విద్వేషాలు
సృష్టించకుండా ఉండటం
ప్రభుత్వ ఆస్తులను నష్టపరుచకుండా
ఉండటం ప్రతి పౌరుడి కర్తవ్యంగా భావించాలి

ప్రజల ఓట్లతో ఎన్నుకోబడిన నాయకుడు
ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు అధికారులు
దేశ రక్షణ కొరకు ఎంపికైన సైనికులు
తమ తమ విధులను సక్రమంగా నిర్వర్తించాలి

శత్రుదేశంలో పట్టుబడిన సైనికులు
తమ దేశం గురించి ఎలాంటి సమాచారం
అందించకుండా ఉండాల్సిన బాధ్యత కూడా 
సైనికులపై  ఉంటుంది
*బాధ్యత* అనేది అణుబాంబు లాంటిది.
ఏ మాత్రం అలసత్వం వహించినా
విధ్వంసం అతి భయంకరంగా ఉంటుంది

  

కండక్టర్

శీర్షిక: కండక్టర్ 


అది పందొమ్మిది వందల తొంబది
నాలుగవ సంవత్సరం అక్టోబర్, ఇరువది ఆరు హైదరాబాద్ నుండి ఫ్యామిలీ తో
నల్ల బెల్లి, వరంగల్ జిల్లా,
మా అక్కయ్య ఇంటికి బయలు దేరాం

వరంగల్ లో ట్రేయిన్ దిగి , గిర్ని బావి
చేరేసరికి రాత్రి 8 గం.లు అయింది.
అక్కడి నల్లబెల్లి కి వెళ్ళా లంటే
మరో బస్సు ఎక్కాలి

బస్సు కొరకు వేచి చూస్తున్నాం
ఇదే చివరి బస్సట
అది పోయిందంటే మరొకటి లేదట
కళ్ళల్లో వత్తులు పెట్టుకుని చూస్తున్నాం
వీది లైటు క్రింద నిలుచుని ఉన్నాం

ఇంతలోనే ఎర్ర బస్సు
హారన్ కొట్టుకుంటూ వచ్చి ఆగింది
డ్రైవర్ బయటకు వచ్చి
నల్లబెల్లి నల్లబెల్లి, లాస్ట్ బస్
అంటూ అరుస్తున్నాడు

మేము గబా గబా బస్ ఎక్కి
సీట్లట్లో కూర్చున్నాం
ప్యాసింజర్స్ కూడా ఎక్కువగా లేరు
సుమారుగా రాత్రి 9 గం.లకు
బస్ బయలుదేరింది

కండక్టర్ వచ్చి అందరికి
టికెట్స్ ఇస్యూ చేశాడు
ముందు వెళ్ళి కండక్టర్ సీట్లో కూర్చున్నాడు
ప్రతి స్టేజీలో ప్యాసింజర్స్ దిగుతున్నారు
కానీ ఎవరూ ఎక్కడం లేదు
మేము దిగాల్సిన స్టేజి చివరి స్టేజి
అదే నల్లబెల్లి

రెండు మూడు స్టేజీలు దాటాక
ఒక మహిళ చంటి పిల్లను చంకనేసుకుని
చింపిరి జుట్టుతో ఏడ్చుకుంటూ
నడిరోడ్డుపైకి వచ్చి ఆపండి ఆపండి
అంటూ ఏడుస్తూ అరుస్తుంది

బస్సు లైట్లు తప్పా మరో లైట్లు లేవు
డ్రైవర్ బస్సును ఆపాడు
ఆ తల్లి బస్సు ఎక్కింది
వయసు సుమారుగా ముప్పది
ఏండ్లు ఉండవచ్చు

కండక్టర్ లేచి వచ్చి
ఎక్కడికని అడిగాడు
నల్లబెల్లి అని చెప్పింది
డబ్బులు రూ.లు 20/- ఇవ్వమన్నాడు
లేవు నాదగ్గర అంది
"ఏంటి ఇది మీ తాత బస్సా అనుకున్నావా"
అంటూ, "డబ్బులు  లేక పోతే దిగిపో అన్నాడు"
అది చిమ్మ చీకటి,
ఆమె కాళ్ళువ్రేళ్ళు పట్టుకుంది
అయినా కనికరించలేదు కండక్టర్

కండక్టర్ అరుపులు, ఆ మహిళ ఏడ్పులు
బస్ దద్దరిల్లిన పోతుంది
ఆమే మా తల్లిగారిని అడిగి ఇస్తానంటే
కండక్టర్ కాస్త శాంతించాడు

చివరి స్టేజ్ నల్లబెల్లి రానే వచ్చింది
ప్యాసింజర్స్ అందరూ దిగి వెళ్లిపోయారు
ఆమెతో కండక్టర్ గొడవ పడుతున్నాడు
చంటి పాప ఏడుస్తుంది
మేము ఫ్యామిలీ తో చివరగా
లగేజ్ తీసుకుని దిగుతున్నాం

తెల్లవారాక అడిగి తీసుకొస్తానని
ఆ పిచ్చి తల్లి బ్రతిమి లాడుతుంది
వినక పోయేసరికి, అందాక చెవి కమ్మలు
పెట్టుకో అంది .
మెడలో పసుపు తాడు తప్ప మరేమీ లేదు
భర్తతో, అత్తామామలతో గొడవ పడినట్లు
అర్ధమైంది , ఏమి తిననట్లు తెలుస్తుంది

"అయితే ఈ రాత్రి బస్సులో పడుకో.
రేపు వెళ్లి డబ్బులు అడుక్కుని రా"
అని అన్నాడు కండక్టర్
ఆ తల్లి ఏడుస్తూ బ్రతిమి లాడుతుంది
నాకు ఒక్క సారే , చిర్రుమని కోపం వచ్చింది
ఒకటి వేయాలనిపించింది

కానీ కొట్టడం సమస్యకు పరిష్కారం
కాదని సముదాయించు కున్నాను
వెంటనే నేను ఆ బస్ చార్జీలు చెల్లించాను
ఆ పిచ్చి తల్లిని ఇంటికి వెళ్ళమని చెప్పి
నేను మా ఫామిలీ, ఇద్దరు పాపలతో కలిసి
ఇంటికి బయలు దేరాము

  

విభజన

అంశం: విభజన:

శీర్శిక: విభజించి పాలించు

*విభజన* నాలుగు అక్షరాల పదమే.
కానీ దాని చుట్టూ ఉంటుంది అగ్ని జ్వాల

*విభజించి పాలించు*
*అనేది రాజకీయ నాయకులకు*
*వెన్నతో పెట్టిన విద్య*

*విభజన* అనునది
రెండు వైపులా పదునైన కత్తి లాంటిది

దానిని మంచికి వాడుకుంటే
సుఖసంతోషాలను , సంపదలను ఇస్తుంది
చెడుకు వాడుకుంటే
సమాజ వినాశనానికి దారి తీస్తుంది

రాష్ట్ర విభజన
పాలన సౌలభ్యం కొరకైనా
సమాజ హితం కొరకైనా
రాష్ట్ర అభివృద్ధి కొరకైనా మంచిదే
కానీ సమాజం తిరోగమనానికో
రాష్ట్ర సంపద మొత్తాన్ని ఒకే కుటుంబం
దోచుకోడానికోనైతే మంచిది కాదు

*పుర్రెకో బుద్ది*
అంటారు పెద్దలు
పుర్రెలో పుట్టిన బుద్ది
పుడకలలోనే పోతుంది
మధ్యలో మారడం అసంభవం

మనిషి ఆశాజీవి
మానవుడు స్వార్ధ పరుడు
దీపం ఉండగానే
ఇల్లు చక్క బెట్టు కోవాలని
ఉబలాట పడుతుంటాడు

మనిషి స్వార్థం
ఎంతకైనను తెగిస్తుంది
దానికి అవకాశాలు తోడైతే
అగ్నికి ఆజ్యం పోసినట్లే అవుతుంది

అరిషడ్వర్గాలైన కామ క్రోధ లోభ
మోహ మధ మాత్సర్యాలను
తాను అదుపులో పెట్టకోలేక పోతే
తానూ నష్టపోతాడు
సమాజాన్ని కష్టాల్లో పడేస్తాడు

ఫలించే కల్ప వృక్షాన్ని పెకిలిస్తే
ఫలాలు పుష్పాలు, కలప సంపద
వన మూలికలను కోల్పోతాం
అలానే  ఉమ్మడి కుటుంబాలు
విచ్చిన్నమైతే ఒంటరి కుటుంబాలై
దిక్కులేని పక్షుల్లా చెట్టుకొకటి
పుట్టకొకటిగా ఎగిరి పోతారు

విభజన వలన నష్టాలు
ఎన్ని ఉన్నాయో
లాభాలు కూడా ఉన్నాయి
అవసరాలు , అవకాశాలు, పరిస్థితులు
మానవుల కోరికలు, మార్పులకు సంకేతాలు

ఉమ్మడి కుటుంబాల వలన
ఐక్యత, సంస్కృతి సాంప్రదాయాలు
కట్టుబాట్లు, నాగరికత , పరిమిత ఖర్చు
ప్రేమాప్యాయతలు ,ఆత్మీయ పలకరింపులు
బంధుత్వ వరుసలు, పెద్దల పట్ల గౌరవం
సమస్యల పరిష్కారం
ఎల్లవేళలా సుఖ సంతోషాలు ఉంటే

ఒంటరి కుటుంబాల వలన
స్వేచ్ఛా స్వాతంత్ర్యం, సంపద అభివృద్ధిని
చదువు సంధ్యలపై , ఉద్యోగాలు చేయడంలో
జీవన శైలిపై , పిల్లల పెంపకాలపై స్వేచ్ఛ
ఎవరి అజమాయిషీలేకుండా ఉంటుంది

అలానే ప్రాంతాల ,రాష్ట్రాల , కులాల మతాల
విభజన లోనూ మంచి చెడులు ఉంటాయి
నిస్వార్థంతో నిర్ణయాలు తీసుకుంటే క్షేమం
స్వార్ధంతో నిర్ణయాలు తీసుకుంటే క్షామం

        

ప్రాసాక్షర క్రమ కవిత

"ప్రాసాక్షరక్రమ కవిత"

✡️✡️✡️✡️✡️✡️✡️✡️✡️


*క* తాకము

*గ* జగము

*చ* యాచన

*జ* గజము


*ట* వాటము

*డ* వాడము

*ణ* ప్రాణము

*త* వాతము


*ద* వాదము

*న* గానము

*ప* తాపము

*బ* తబల


*మ* శమము

*య* రయము

*ర* కరము

*ల* కలము

🌅🌅🌅🌅🌅🌅🌅🌅🌅

గిడుగు తెలుగు వాడుక భాష గొడుగు

శీర్షిక: *గిడుగు "తెలుగు వాడుక భాష" గొడుగు*

(ప్రక్రియ: మణిపూసలు
రూపకర్త: వడిచర్ల సత్యం)

సమైక్యాంధ్రప్రదేశ్ లో
పర్వాతాల పేటలో
జన్మించినాడుగిడుగు
ఒక చిన్న గ్రామంలో!

మహాన్నత పండితులు
గొప్ప ఉపాధ్యాయులు
బహుభాషా కోవిదుడు
మంచి అనువాదకులు!

వాడుక తెలుగు పిడుగు
తెలుగు భాషా గొడుగు
మాతృభాష ఉన్నతికై
వేసెను ముందు అడుగు!

ఆధునిక తెలుగుకు, స్పూర్తి
పిడుగు గిడుగు రామమూర్తి
రావు సాహెబ్ బిరుదుతో
పొందెనెంతో ఘణ కీర్తి!

తెలుగు భాష దినోత్సవము
గిడుగు వారి జన్మదినము
తెలుగువారెందరికో
గొప్పస్పూర్తి దాయకము!

సంస్కృతమను భాషను
వ్యవహారికం లోను
మార్చెను సరళము గాను
తెలుగులోకి భాషను!

బాష సంస్కరణయోధుడు
చిరశ్మరణీయధీరుడు
కళా ప్రపూర్ణ బిరుదుతో
తెలుగుకు వన్నెతెచ్చాడు!

భాషోధ్యమకారులు
భాషాపితామహులు
వాడుక భాషను శ్వాసగ
భావించిన పుణ్యులు!

కమ్మనైన అమ్మభాష
తీయనైన తెలుగు భాష
ఆది కవి నన్నయచే
ప్రారంభించినది భాష!

తేనెలొలుకు తెలుగు భాష
వీనులవిందైన భాష
పెరుగు అన్నము లాంటి
పసందైన తెలుగు భాష!

తెలుగు మన మాతృ భాష
అమృతంబు లాంటి భాష
అన్య భాషలలో కెల్ల
ఉత్కృష్టమైన భాష!

కవి తిక్కన్న చేతిలో
అన్నమయ్యకీర్తనలో
వెలుగులు చిమ్మే తెలుగు
వేమన ఆటవెలదిలో!

భావవ్యక్తీకరణకు
జ్ఞానమును ఆర్జించుటకు
అనేక, వ్యవహారాల
పరిష్కారము చూపుటకు!

మాతృభాషను నిలుపాలి
పాలనలోన వాడాలి
వ్యవహారాలన్నియూ
తెలుగుభాషై ఉండాలి!

యువకులు ఏకమవ్వాలి
ఉపాధ్యాయులు కదలాలి
కవులు అందరూ కలసి
తెలుగునూ రక్షించాలి!

Monday, December 9, 2024

గరిక పోచ

అంశం: తృణ పుష్పం:


శీర్శిక: గరిక పోచ

తృణమే కదా,
తృణ పుష్పమే కదా అని
తీసి పడేయకు

"గడ్డి పోచతో
గజాన్ని బంధించవచ్చు"

పనికిరానిదంటూ ఏదీలేదు
ఈ విశ్వంలో
ఉపయోగించుకునే వారిని బట్టి
వాటి అవసరాలను బట్టి
వాటి విలువ తెలుస్తుంది

చేయి కాలినపుడు తెలుస్తుంది
మసిగుడ్డ విలువ ఏమిటో
పేస్టు లేనపుడు తెలుస్తుంది
వేప పుల్ల విలువ ఏమిటో

గ్రహణం పెట్టినపుడు తెలుస్తుంది
గడ్డిపోచ విలువ ఏమిటో
హోమాలు, కళ్యానాలు చేసేటపుడు తెలుస్తుంది
దర్బకంకణాల విలువ ఏమిటో

ఇల్లు దుమ్ము పట్టి నపుడు తెలుస్తుంది
చీపిరి కట్ట విలువ ఏమిటో
గిన్నెలకు మసి పట్టినపుడు తెలుస్తుంది
స్క్రబ్బరు విలువ ఏమిటో

గడ్డి పోచలు జనులకు
గొప్ప సందేశాన్ని ఇస్తాయి
వరదలు వచ్చినప్పుడు
కాలువల్లో,వాగుల్లో, నదుల్లో
తలవంచుకుని ఉంటాయి
వరుదలు పోయాక నిటారుగా నిలుస్తాయి

మనిషికి కష్టాలు బాధలు వచ్చినపుడు
ఎదుటి వారి బలం అధికమైనపుడు
ఎదిరించ శక్తి లేనపుడు తలవంచుతే
ఆ తర్వాత తల ఎత్తుకుని బ్రతుకవచ్చని

జనులు జీవరాశులు తొక్కిన నడిచిన
జంతువులు ఆహారంగా తీసుకునినా,
జనులు ఆయుర్వేదంలో ఉపయోగించినా
మొక్కవోని పచ్చదనంతో
ఆహ్లాదాన్ని అందించే పచ్చగడ్డి
ఎందరికో ఆదర్శం

సూక్ష్మ జంతువైన ఉడుత భక్తి
ఎంతోమంది వానరులకు స్పూర్తి నిచ్చే
రామ సేతువు నిర్మాణంలో భాగమయ్యే
భావితరాలకు ఆదర్శమయ్యే

ఈ సృష్టిలో దేనిని
తేలికగా తీసిపారేయరాదు
అవి గరిక పోసలు గానీ
మహా వృక్షాలు గానీ
వాటిని రక్షించడం
తెలివిగా ఉపయోగించడం
తెలుసుకోవడమే మానవ ధర్మం 

చరవాణి

శీర్షిక: "చరవాణి"

ఇది మాయా కాలం
మనిషి ఆదమరిచి ఉన్నాడంటే
ఉనికిని మాయం చేసే కాలం
సర్వస్వాన్ని ఊడ్చేసి కాలం

ఆహ్లాదాన్ని అందిస్తూ
అరచేతిలో ప్రపంచాన్ని చూపిస్తూ
జనుల మతిని పోగొడుతుండే
మంత్ర ముగ్ధులను చేస్తుండే
ఆనంత లోకాలకు తీసుకెలుతుండే

ప్రపంచీకరణతో
దేశం కుగ్రామ మాయే
సాంకేతిక పరిజ్ఞానం
విశ్వమంతా విస్తరించే
దేశ విదేశాల వ్యాపార
ఒప్పందాలతో
నియంత్రణ లేకుండా పోయే
కొత్త కొత్త యాపులు వచ్చే
యువత జీవితాలతో
చెలగాటమాడుతుండే

వాట్సాప్, టెలిగ్రాం, ట్విట్టర్
ఫేస్ బుక్, ఇనిష్టాగ్రాం,
స్కైప్, యూట్యూబ్ ఛానెల్స్
ఇలా యెన్నో మరెన్నో...

ప్రపంచాన్ని క్షణాలలో
అరచేతిలో చూపించే
చరవాణి అందుబాటులోకి
రావడం వలన
పుస్తక పఠనం మృగ్యమాయే
గ్రంధాలయాలు తగ్గుముఖం పట్టె
పుస్తక ప్రచురణలు తరుగుతుండే

పుస్తకాలు చదవడం వలన
పెరుగుతుంది జ్ఞానం
నిక్షిప్తమవుతాయి మదిలో అక్షరాలు
పెరుగుతాయి మంచి ఆలోచనలు
చరవాణి వలన తగ్గుతుంది
వినికిడి శక్తి, జ్ఞాపక శక్తి , మానసిక శక్తి

ఆప్స్ లో మంచివేవో చెడువేవో
ఇవి రెండు వైపులా పదునైన 
ఆయుధం లాంటివి 
ప్రతి మనిషిలో వివిధ కోణాలున్నట్లే
వీటిల్లోనూ ఉంటాయి మంచి చెడులు
కొక్కెర పాలను నీటిని వేరు చేసినటుల
మంచిని స్వీకరించవలె, చెడును త్యజించవలె
లేదంటే అవుతాయి జీవితాలు
అగమ్య గోచరం

చదువుసంధ్యలున్నా లేక పోయినా
స్కాములకు ఎగబడుతున్నారు
ఉచిత సంపదకు ఆశ పడుతున్నారు
క్షణాలలో లక్షలకు లక్షలు
దోచేస్తున్నారు
సంస్కారాలు మరిచి
విష సంస్కృతికి లోనవుతున్నారు
సాంకేతిక పరిజ్ఞానం
అవసరానికి , మంచికే వినియోగించాలి
లేదంటే విలువైన సమయం , డబ్బు
శ్రమ, వ్యక్తిత్వం, జీవితం
వ్యర్ధమవక తప్పదు

ఇక నేడు చరవాణితో 
దోచుకునే తెలివి ఉన్నవారికి 
దోచుకున్నంత 
చాపకింద నీరులా 
స్కాముల సంస్కృతి 
విస్తరించే 
అమాయక జనుల 
బ్యాంకు బ్యాలెన్స్ లు
గల్లంతవుతుండే

ఏదైనా అది పుస్తకమైనా
చరవాణి అయినా
ఒక వ్యసనంగా మార కూడదు
అవసరాలకు వాడుకుంటే
మితంగా ఉపయోగిస్తె
అద్భుతాలను సృష్టించవచ్చు

   

భక్తి గేయాలు/గీతాలు

భక్తి గేయాలు

శీర్షిక: కోదండ రాముడు 

ధశరత తనయుండు దయగల రాముండు
విద్య లెన్నొ నేర్చె వినయముగను
తల్లిదండ్రులవలె ధర్మము పాటించె
రామ బాట యెపుడు రాచబాట!

ఎంత వాడు నైన యెంత కీర్తిగడించ
కాంత మాటనేల కాన కుండు
అడవి నంపె తండ్రి నభిరాముడినికను
రామ బాట యెపుడు రాచబాట!

రామ రామ యంటు రామున్ని వేడ్కొన
సకల ఫలములిచ్చు శాంత రామ
కోరు కోర్కె దీర్చు కోదండ రాముండు
రామ బాట యెపుడు రాచబాట!

నలుగురి మదిలోన పలుచనైనంకను
ఎంత వేద మెరిగి నేమి ఫలము
రావణుండు చచ్చె రాముడి చేతిలో
రామ బాట యెపుడు రాచబాట!

ఎన్నొ బాధ లెరిగి యెంతొ పేరును గాంచి
అయిదు వందలేండ్లలిగెనయోధ్య
మోడి వలన నేడు వీడె రామ చరలన్
రామ బాట యెపుడు రాచబాట!

        

చిత్ర కవిత / ప్రకృతి

*అమూల్యమైనది ప్రకృతి*


*సంస్కృతి లేకుండా మనుగడ లేదు*
ప్రకృతి లేకుండా పారవశ్యము లేదు*

*విశ్వంలో కొనాలన్నా దొరుకనిది,
ఉచితంగా లభించునది
ఆస్వాదించ దగినది, అమూల్యమైనది  ప్రకృతి*

కురులు దువ్వుకుని
శిఖ నిండ మల్లెల హారం చుట్టుకుని
చిగురు పచ్చని చీరకట్టుకుని
పాలపిట్ట జాకిటు తొడుగుకుని
ప్రకృతి తరుణిలా తలపిస్తూ
ప్రయాణిస్తుంది భారతీయ మహిళ

అద్భుతమైన
ప్రకృతిని ఆస్వాదిస్తూ
లేలేత బుగ్గలతో
ఎరుపెక్కిన పెదవులతో
రైలు ప్రయాణం సాగిస్తుంది
అందాల ఓ సుందరి

ఒక వైపు మంచు
మరోవైపు చలి చక్కిలి గింతలు
దర్పనం పూర్తిగా మూసివేసినా
సుందర ముఖ ప్రతిబింబం
అద్దంలో మంచు బిందువుల మధ్య
అందంగా దర్శనమిస్తుంది
తోటి ప్రయాణికులకు

ఎచటికో ప్రయాణం
ఎవరి కోసమో ఆ తాపత్రయం
మనసులో ఎంత ఆనందం ఉంటే మాత్రం
ధూమ శకటం వేగం పెంచుతుందా ఏమి?
దానికి కొన్ని పరిమితులు ఉంటాయి కదా
ప్రయాణికులను వారి వారి గమ్యాలకు
చేర్చాలి కదా

తెలుసుకుంది అమ్మడు
పర్వాలేదనుకుందో ఏమో
చెదరని ముఖ తేజస్సుతో
చెక్కు చెదరని కురులతో
చిరునవ్వుతో  మగువ
ఉల్లాసమైన ఆలోచనలతో
స్వచ్ఛమైన మనస్సుతో
ప్రయాణం సాగిస్తునే ఉంటుంది
ప్రకృతిని ఆస్వాదిస్తూ
గమ్యం చేరే వరకు

    

Saturday, December 7, 2024

నేనే ఒకవేళ స్త్రీ నైతే

అంశం: నేను స్త్రీ/ పురుషుడైతే 

శీర్షిక: *నేనే ఒకవేళ స్త్రీ నైతే* 

'పుష్పం' ఏదైనా 
'తామర'  బురుదలో పుట్టినా
విష్ణువు పాదాల చెంతకు చేరినట్లు 
జెండర్ ఏదైతే నేమి ఏ కులంలో ఏ మతంలో 
ఏ గుడిసెలో పుడితే నేమి 
చివరికి ఏం స్థాయికి చేరుకున్నాం
అనేదే ముఖ్యం!

ఈ సృష్టిలో ప్రకృతి తరువాత 
గొప్ప ఆకర్షణ శక్తి గలది స్త్రీ 
అది పడతులకు దేవుడు ప్రసాదించిన వరం 
కానీ శాపం కాదు పాపం కాదు!

నేనే ఒకవేళ స్త్రీ నైతే
ప్రకృతి ధర్మాలపై సృష్టి ధర్మాలపై 
అవగాహన పెంచుకుంటాను
సభ్యతగా సంస్కారవంతగా జీవిస్తాను!

బలహీనమైన మల్లెలు 
బొడ్డుమల్లెలుగా కాకుండా 
బలమైన గులాబీ మొక్కల్లా 
ధైర్యంగా పెరుగుతాను!

సూర్య కిరణాలకు చేట అడ్డం పెట్టి ఆపనట్లే 
ఎవరి చూపులను కొంగు అడ్డం వేసి ఆపలేను!

అతి చనువుగా ఉంటే 
ఈగైనా దోమైనా వచ్చి నెత్తిన కూర్చుంటాయని
నమ్ముతాను!

సృష్టి ధర్మాలను పాటిస్తూ 
హద్దులలో అందరితో కలిసి మెలిసి 
సభ్యతగా బట్టలు ధరిస్తూ 
తిరుగుతూ ఆడుతూ పాడుతూ 
విద్యనభ్యసిస్తాను ఉద్యోగం చేస్తాను
అవకాశాలు అవసరాలు ఉంటే 
ఇష్టమైన రంగాలలో రాణిస్తాను!

భర్తను బానిసగా చేసి 
ప్రక్కన దాసిగా ఉండకుండా 
భర్తను రాజును చేసి 
ప్రక్కన నేను రాణిగా ఉంటాను! 

అంటువ్యాధి లాంటి చాడీలు సీరియల్స్ ను 
ప్రక్కన పెట్టి అత్తామామలకు సేవలందిస్తూ 
కుటుంబ బాధ్యతలు నెరవేరుస్తాను!

డిల్లీకి రాజైనా భర్త పెండ్లానికి దాసుడే 
ఎలాంటి వారినైనా మార్చగలిగే శక్తి ఉంది!

సమాజంలో సవాలక్ష సమస్యలకు కారణం 
అత్తా కోడళ్ళే ననుట నగ్న సత్యం 
నేడు నేను కోడలును రేపు నేను అత్తను పరిష్కారానికి ఆదర్శంగా ఉంటా ప్రతినిత్యం!

పిల్లలను క్రమశిక్షణతో పెంచుతూ
బావి భారత పౌరులుగా తీర్చి దిద్దుతూ 
మంత్రిగా బోధకురాలిగా ఆర్ధిక వేత్తగా 
సేవకురాలిగా బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలిగా 
కీర్తి ప్రతిష్టలు గడిస్తాను!

Wednesday, December 4, 2024

బ్రహ్మ ముహూర్తం /గెలుపు ఓటమి

శీర్శిక: *బ్రహ్మ ముహూర్తం*


రెప్ప పాటు
సమయంలో
గడియారం సన్న ముల్లు
గిర్రున తిరుగుతూనే ఉంటుంది!

అలాగే
కూర్చున్నా నిలబడ్డా
క్షణం క్షణం విలువైన సమయం
కరిగి పోతూనే ఉంటుంది!

*గెలుపుకు ఓటమికి
మధ్య తేడా ఒక సెకనే*

ఒక సెకను కావచ్చు
ఒక నిమిషం కావచ్చు
లేదా ఒక గంటే కావచ్చు
*ఆలస్యమైతే అమృతం
విషమం అవుతుంది*
గెలుపు ఓటమి అవుతుంది!

ముఖం బాగ లేక
అద్దాన్ని నేలకు కొడితే
లాభమేంటి?

సమయాన్ని
సద్వినియోగం
చేసుకోవడం తెలియక
ఆగుతలేదని , ఉరుకుతుందని
సమయాన్ని తిట్టుకుంటూ పోతే
ప్రయోజనం ఏమిటి?

*సమయం*
మూడు అక్షరాల పదమే
కానీ దాని శక్తి అనంతం
దాని ప్రయోజనం అద్వితీయం!

కంటికి కనబడనిది
పిలుస్తే పలుకనిది
కొంటే దొరుకనిది
కానీ దాని విలువ
వెలకట్టలేనిది!

సమయానికి
స్వార్ధం లేదు
అహము లేదు
ఈర్ష్య అసూయ
అంతకూ లేవు!

సమయానికి
పక్షపాతము లేదు
పేద ధనిక, పండిత పామర
భేదం తెలియదు!

*సమయం
ఒక బంగారు గని*
దానిని పొందడానికి
అందరికీ అవకాశం ఉంది
ఎంతంటే అంత
వినియోగించుకోడానికి
పూర్తి స్వేచ్ఛ ఉంది
అదియును ఉచితంగా!

సమయం
అర్జునుడి
అస్త్రశస్త్రాలకన్నా
గొప్పది
ఎవరైతే సమయాన్ని
నియంత్రణలో
పెట్టుకుంటారో
వారే విజేతలు
ఈ జగత్తులో!

భూపరిభ్రమలో
ఎవరికైనా
లభించు సమయం
రోజుకు ఇరువది
నాలుగు గంటలే
కానీ, దాని గొప్పతనం
రూపాయి ఖర్చు లేకున్నా
సమయాన్ని బట్టి
మారుతుంది!

సమయం
బ్రహ్మ ముహూర్తం
ఉదయం
మధ్యాహ్నం
సాయంకాలం
నిశి కాలం!

ఎవరైతే
*బ్రహ్మ ముహూర్తాన*
తెల్లవారు జాము మూడు
గంటల నుండి
ఐదు గంటల లోపు
లేస్తారో
వారే విజేతలవుతారు
బ్రహ్మ ముహూర్త సమయమే
అత్యంత శ్రేష్టమైన సమయం!

*బ్రహ్మ ముహూర్తాన*
లేచిన వారు
ఎక్కువ సమయం
మిగుల్చుకో గలుగుతారు
సమయాన్ని
నియంత్రించ గలుగుతారు!

*బ్రహ్మ ముహూర్త కాలంలో*
వాతావరణం
చల్లగా ఉంటుంది
విశ్వం
నిశ్శబ్దంగా ఉంటుంది
మనసు
ప్రశాంతంగా ఉంటుంది
చదివింది చక్కగా
గుర్తుండి పోతుంది
మంచి ఆలోచనలు వస్తాయి
సరియైన నిర్ణయాలు
తీసుకుంటారు!

నిజాయితీ

అంశం: విజయం

శీర్శిక: *విజయం*

విశ్వంలో 
అత్యధిక తృప్తిని ఇచ్చేది
సంతోషాన్ని, ఆనందాన్ని ,
మురిపాలను అందించేది 
ఒకే ఒకటి

డబ్బు ప్రోగేయవచ్చు, 
సంపద కూడబెట్టవచ్చు
బంగారు నగలు, 
వజ్రవైడూర్యాలు, ఆహారం 
మద్యం , హోదా , పలుకుబడి, 
సత్కారాలు బిరుదులు , 
మరొకటి ఏదైనా పొందవచ్చు 
అవి హాయిని  సుఖాన్ని 
ఇవ్వవచ్చుగాక
కానీ, అవి ఏవీ ఇవ్వలేవు 
ఆనందాన్ని సంతృప్తిని

విజయమాల్య బ్యాంకులను కొల్లగొట్టి
వేల కోట్లు పోగుచేసుకున్నాడు
సప్త సముద్రాలు దాటి
మెత్తని పరుపులపై లండన్లో
పడుకుంటూ ఉండవచ్చు
విమానాల్లో విహరించవచ్చు
కొలనులలో ఎగురుతూ ఉండవచ్చు
మగువలతో గెంతుతూ ఉండవచ్చు
సుఖంగా ఉంటున్నాని 
అనుకుంటూ ఉండవచ్చు
కానీ  లండన్ విడిచి వెళ్ళే స్వేచ్ఛ లేదు 
మనసుకు తృప్తి లేదు

సంతోషంగా, మురిపాలతో 
ఆనందంగా జీవించడానికి 
ఏ గొప్ప సంపద ఉండనవసరం లేదు
పంచభక్ష్య పరమాన్నాలు  పట్టు పరుపులు 
ఉండనవసరం లేదు
టుంగుటుయ్యాలలో ఊగనవసరం లేదు
కాసింత ప్రేమ కంటినిండా నిదుర ఉంటే చాలు 

దూరపు కొండలు నునుపు 
అనుకుంటారు
దగ్గరగా వెళ్ళి చూస్తే తెలుస్తుంది 
ఆ కొండల చుట్టూ ఉన్నవేమిటో 
ఆ ముళ్ళ కంపలు ఏమిటో
అందరూ సంతోషంతో
మురిపాలతో ఉంటారనుకుంటారు 
కానీ అలాంటిదేమీ ఉండదు
ఇంటింటికి మట్టిపొయ్యే అన్నట్లు
తరచి చూస్తే అర్ధమవుతుంది 

ముద్దు మురిపాలతో 
సంతోషంగా జీవించాలంటే 
మనిషిలో క్రమ శిక్షణ ఉండాలి 
నైతికత, నిజాయితీ ఉండాలి , 
మాట తీరూ బాగుండాలి 

అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా 
మనిషికి సంతోషం, సంతృప్తి 
ఆనందం, మనసు మురియడం,
హృదయం స్పందించడం అనేది 
*విజయం* తో లభిస్తుంది 
విజయమనేదీ చదువులో ఉత్తీర్ణత కావచ్చు
ఒక ఆటలో గెలుపు కావచ్చు
ఒక పదవిలో రాణించడం కావచ్చు
ప్రజలలో మంచి గుర్తింపు 
పొందడం కావచ్చు 
మరేదాని వలన నైనా 
నిజాయితీతో కూడిన 
కీర్తి ప్రతిష్టలు కావచ్చు 






         

ప్రేమాప్యతలు

శీర్శిక: *ప్రేమాప్యతలు*


*నేటి కాలం కంటే నాటి కాలమే మేలు*
ఉమ్మడి కుటుంబాలు ఉండేవి 
ప్రతి కుటుంబంలో పదుల మంది
కుటుంబ సభ్యులు
కలిసి మెలిసి కలుపుగోలుగా
ఉండేవారు

ఎవరి పనులు వారు చేసుకునే వారు
ఏ సమస్య వచ్చినా ఒకరికొకరు
చెప్పు కునేవారు
సరదాగ మాట్లాడుకునేవారు
చక్కని కబుర్లతోనే, సమస్యలు
తీర్చుకునే వారు

ప్రతి ఇంటికి ఒక్కరే పెద్ద ఉంటారు
వారి మాటకు ఎవరు ఎదురు చెప్పరు
అతడు తండ్రి కావచ్చు ,తాత కావచ్చు
పెదనాన్న కావచ్చు , చిన్నాన కావచ్చు
అతడు చెప్పిందే వేదం
అతని మాటకే అందరూ
కట్టుబడాల్సిందే

ఏ పండుగ వచ్చినా
ఏ పబ్బం వచ్చినా
ఏ పెళ్లి జరిగినా
ఏ ప్రయోజనం జరిగినా
మరే కార్యక్రమం జరిగినా
పెద్ద ఒక మాట చెబుతే
వారు ఎక్కడ ఉద్యోగాలలో ఉన్నా
సుదూర ప్రాంతాలలో ఉన్నా
సమయానికి ముందే
ఇంట్లో వాలాల్సిందే

చుట్టాలు పక్కాలు
పదిరోజుల ముందు వచ్చి
పండుగలు పబ్బాలు జరిగిన
పది రోజుల వరకు ఉండేవారు
చెప్పక ముందే ప్రతి పనిని
తన పనిగా భావించి చేసేవారు
కబుర్లు చెప్పుకుంటూ
శ్రమను మరిచే వారు
వెలుతామంటే పిల్లలు
సంచులో, చెప్పులో, ఊత కర్రలో
దాచే వారు

ఎంతటి ప్రేమలో వారిలో
తాతా, నానమ్మ , అమ్మమ్మ
పెద్దమ్మ, , చిన్నమ్మ , పెదనాన్న,చిన్నాన్న
అత్త మామయ్య, అక్కయ్య, చెల్లెమ్మ
అన్నయ్యా , తమ్ముడు అంటూ
ఎంత చక్కని పలకరింపులో
ఆ పిలుపులతో మనసు ఎంతో స్వాంతనం
గుండెకు ఎంతో ధైర్యం
బ్రతుకుకు ఒక బరోసా

సంపదలు లేక పోయినా
సంతోషాలు దండిగా ఉండేవి
సరదాలు మెండుగా ఉండేవి
ఆనందాలు వెల్లివిరిసేవి

నేడు న్యూక్లియర్ కుటుంబాలు
ఎవరికి వారే యమునా తీరే
ఏవి ఆ పిలుపులు ,ఏవి ఆ పలకరింపులు
ఏవి ఆ ప్రేమానురాగాలు

వావి వరుసలు తెలియవు
ఎవరికి ఎవరు ఏమవుతారో తెలియదు
ఏ ప్రభోజనమైనా సమయానికే వెళ్ళడం
ఇంటికి వస్తే, ఎప్పుడు వెలుతారా
అని చూడటం
యాంత్రిక జీవన విధానం
డబ్బు పెరుగడంతో అహం
సమస్యలు ఏర్పడుతే తీర్చే పెద్దదిక్కులేక
మరణమే శరణ్యం
వరుసలు తెలియక అన్నాచెల్లెళ్ల తోనే
దగ్గరి రక్త సంబంధాలతోనే
విష సంస్కృతులు
తరచి చూస్తూ  *నేటి కాలం కంటే
నాటి కాలమే* ఎంతో బాగుండేది
ఆ కాలం మరుపు రానిది

 

ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాలు

శీర్షిక: *ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాలు*


మంచి ఆలోచనలుంటే మంచే జరుగుతుంది
చెడు ఆలోచనలుంటే చెడే జరుగుతుంది
ఆశ మనిషికి శ్వాస లాంటిది
ఆ మనిషి జీవించినంత వరకు ఆశ ఉంటుంది

మనిషికి ఆశ ఉండాలి
కానీ అది పరిమితంగా ఉండాలి
కోరికలు పరవళ్లు తొక్కిన
అది మనిషి బలహీనతగా మారి
అతని పాలిట శాపంగా మారుతుంది
ఎదుటి వారి చేతిలో ఆయుధంగా
బలపడుతుంది

నేతలు జనులను ఉచితాలకు
బానిసలను చేసి 
మద్యానికి అలవాటు చేసి
శ్రమకు దూరం చేసి
సోమరులను చేయడం జరుగుతుంది

సంక్షేమ పథకాలు ఉండకూడదని కాదు
ఉచితాలు ఉండకూడదని కాదు
ప్రభుత్వ పథకాలు పరిమితంగా,
నిష్పక్షపాతంగాను, అర్హులకే అందాలి

ఉచిత విద్య, ఉచిత వైద్యం కల్పించాలి
ఉద్యోగాలు కల్పించాలి,ఉపాధి పెంచాలి
ఉత్పత్తిని పెంచాలి, ఉన్నతిని సాధించాలి
స్వార్ధ చింతనను దూరం చేయాలి

ఇక గూటిలో వజ్రం పెట్టి మరిచిపోతే
పిల్లవాండ్లు అది గోటీ అని ఆడుకుంటారు
సంక్షేమ పథకాలు రూపొందించి
వాటి గురించి ప్రచారం లేకపోతే
నేతలు ,కార్య కర్తలే వాటిని అనుభవిస్తారు

ఎంతో మంది పేద ప్రజలు
సంక్షేమ పథకాలు తెలియక
వారి హక్కులు తెలియక
నాయకుల వద్ద బానిసలుగ
జీవితం వెళ్ళదీస్తున్నారు

ఓటుకు నోటు వంటి
ఊరక వచ్చే డబ్బుపై
ఆధారపడటం వలన
నగదు పథకాలు ప్రకటించి
వాటిని సొమ్ము చేసుకోవడానికి
అడుగడుగునా మద్యం షాపులను
తెరువడం వలన
యువత మద్యానికి బానిసలై
పనులపై అయిష్టత పెంచుకుంటున్నారు
ప్రశ్నించే శక్తి కోల్పోతున్నారు

యువతలో మార్పు రావాలి
లేని రాని ఉద్యోగాల కొరకు
చకోర పక్షుల్లా ఎదిరి చూడకుండా
తమ కాళ్ళపై తాము బ్రతుకాలన్న
దిశగా ఆలోచించాలి
పొందాల్సిన సంక్షేమ పథకాలను
సాధించుకోవాలి
దేశాభివృద్ధిలో భాగస్వామ్యం కావాలి